>
Fa   |   Ar   |   En
   بررسی سیر تحول فضای معماری مدارس براساس ارزیابی نقش نظام آموزشی حاکم بر آنها  
   
نویسنده خدابخشی سحر ,فروتن منوچهر ,سمیعی امیر
منبع باغ نظر - 1394 - دوره : 12 - شماره : 37 - صفحه:61 -74
چکیده    بدون تردید، یکی از ارکان اساسی تکوین، توسعه و انتقال عناصر فرهنگی جامعه، نظام آموزش و پرورش آن است. نظام آموزش و پرورش دارای چهار رکن ساختار آموزشی، تعلیم‌دهنده، تعلیم‌گیرنده و محیط آموزشی است. بررسی پژوهش‌های تاریخ معماری مدارس ایران نشان می‌دهد کمتر به رابطه ارکان آموزش و معماری مدارس پرداخته شده است. سوال اصلی پژوهش آن است که چگونه دگرگونی‌های نظام آموزشی با دگرگونی‌های فضاهای مدارس در ایران رابطه داشته است؟ هدف از این پژوهش شناخت سیر تحولات فضایی معماری مدارس ایران است. به نظر می‌رسد که با دگرگونی نظام آموزشی در دوره قاجار و آمدن دارالفنون به تدریج نظام آموزشی و معماری مدارس از مدارس سنتی به مدارس نوین تغییر یافته‌اند. این پژوهش براساس روش تاریخی- تفسیری به گردآوری داده‌ها به‌ صورت کتابخانه‌ای و سپس تحلیل آنها با استناد به اسناد و داده‌های تاریخی پرداخته است. برای این منظور سه دوره در نظام آموزشی و تحولات معماری شناسایی شد و سه مدرسه شاخص این دوره‌ها مدرسه سپهسالار، دارالفنون و کالج یا دبیرستان البرز، با نظام‌های آموزشی آنها مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت. بررسی‌ها نشان داد که نظام آموزش سنتی مبتنی بر همراهی زندگی و آموزش، هماوایی علوم دینی و دنیوی و رابطه تعاملی بین استاد و شاگرد بوده است. این نظام آموزشی در تعامل با معماری مدارس و ویژگی قرارگیری فضای زندگی و آموزش، استفاده از مدارس برای امور دینی و وجود فضاهای بزرگ مَدرس بوده است. در مرحله بعد وجه دینی و تعامل شاگرد و استاد از مدارسی همچون دارالفنون برداشته شده اما شکل کلی حیاط مرکزی حفظ شده و نیز کارکرد حجره‌ها به کلاس درس تغییر پیدا کرده است. نهایتاً در نظام آموزش نوین معماری مدارس خطی شده، کلاس‌ها و چیدمان آنها به رابطه یک‌سویه معلم و شاگرد منجر شده و از معماری و فضای مدارس سنتی فاصله گرفته است.
کلیدواژه educational system ,schools architecture ,darolfunoon academy ,sepahsalar school ,alborz high school ,دبیرستان البرز ,مدرسه سپهسالار ,مدرسه دارالفنون ,معماری مدارس ,نظام آموزش
آدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمین, کارشناس ارشد معماری مربی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خمین، خمین، ایران نویسنده مسیول 09356802200 khodabakhshi@iaukhomein ac ir, ایران, دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان, دکتری معماری، استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان، همدان، ایران , ایران, دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمین, کارشناس ارشد معماری مربی گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خمین، خمین، ایران , ایران
پست الکترونیکی samiei@iaukhomein.ac.ir
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved