>
Fa   |   Ar   |   En
   بررسی ویژگی‌های حسابی و هندسی در ساختار اجرایی کاشی‌های مسجد خیاط‌ها و نیم‌آورد اصفهان با نگاه به بهینه‌سازی مصالح مصرفی  
   
نویسنده ولی بیگ نیما ,توکلی شفق ,خدادادی نفیسه
منبع باغ نظر - 1395 - دوره : 13 - شماره : 38 - صفحه:17 -30
چکیده    معماری گذشته ایران بر پایه هندسه بنا شده که از ویژگی‌های بارز آن تزیین و نقش‌بندی سطوح است. معمار ایرانی همواره سعی در پرهیز از بیهودگی و بهینه‌سازی مصالح مورد استفاده داشته است. با شناخت و تحلیل گره‌های کاشی‌کاری از لحاظ فرم و هندسه می‌توان به ساختار فرمی و نحوه اجرای آنها پی برد. در این راستا، اصفهان ازجمله شهرهای ایران است که تنوع کاشی‌کاری‌ها در مساجد آن بسیار چشمگیر است. فرض بنیادین این پژوهش آن است که، روابط حسابی و هندسی، به شکل مستقیم در ویژگی‌های اجرایی کاشی‌کاری‌ها و صرفه‌جویی مصالح تاثیرگذار است. با نگاهی به تلاش‌های دیگر پژوهشگران مشخص شد تاکنون بیشتر به مفاهیم نمادین و شیوه‌های ترسیمی گره‌های کاشی‌کاری ایرانی پرداخته شده است. اکثر بررسی‌های انجام‌شده در این زمینه بر روی مسجدهای شاخص بوده است. این پژوهش بر آن است، بر روی مسجدهایی کمتر شناخته‌شده کار کنند.در این خصوص، دو مسجد خیاط‌ها و مسجد ذوالفقار نیم‌آورد -‌که در عهد حکومت صفویه بنا شده، مورد بررسی قرار گرفتند. این تحقیق برای نخستین بار به بررسی خصوصیات هندسی، مقدار کاشی‌های مصرفی و میزان نیروی کار در سطوح کاشی‌کاری مسجدها پرداخته است. با بررسی‌های کتابخانه‌ای، ترسیمی و تحلیلی، میزان نیروی کار و کاشی‌های مورد استفاده در این دو مسجد مشخص شد. این نوشتار درصدد شناخت و آشکار ساختن تسلط هنرمند و معمار ایرانی به هنر، علم حساب و هندسه است. این بناها دارای نقوش آجری و کاشی‌کاری متنوعی هستند.گره‌ها از عناصر فرمی (‌مهره‌ها) تشکیل شده‌اند که هرکدام دارای ویژگی‌های هندسی مختص خود هستند. با بررسی تک به تک این مهره‌ها در زمینه گره‌چینی می‌توان نسبت‌های به‌کاررفته در آنها را تعیین کرد. با توجه به یافته‌های این پژوهش تاثیر اندازه و شکل بر میزان نیروی کار مصرفی و مصالح مورد استفاده به ‌طور بارز مشخص شد. برخی از گره‌های پرکاربرد، در مسجد خیاط‌ها و ذوالفقار نیم‌آورد آشکار شد. همچنین می‌توان گامی در جهت تداوم هنر گره‌چینی و تزیینات کاشی‌کاری ایرانی برداشت.
کلیدواژه geometric proportions ,mathematical proportions ,workforce ,khayyatha mosque ,zolfaghar-e-neemavard mosque ,khayyatha mosque ,کاشی‌کاری ,تناسبات هندسی ,تناسبات حسابی ,خیاط‌ها ,مسجد ذوالفقار نیم‌آورد
آدرس دانشگاه هنر اصفهان, دکتری مرمت و احیای بناهای تاریخی، استادیار دانشگاه هنر اصفهان, ایران, کارشناس ارشد مرمت و احیا بناهای تاریخی. نویسنده مسیول 09139412974 tavakoli.shafagh@gmail.com, کارشناس ارشد مرمت و احیا بناهای تاریخی نویسنده مسیول 09139412974, ایران, کارشناس ارشد مرمت و احیا بناهای تاریخی. khodadadi.nafise@gmail.com, کارشناس ارشد مرمت و احیا بناهای تاریخی , ایران
پست الکترونیکی khodadadi.nafise@gmail.com
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved