>
Fa   |   Ar   |   En
   تاثیر توسعه شهر تهران بر گسترش بافت‌های فرسوده  
   
نویسنده عندلیب علیرضا ,مسعود محمد ,یوسفی آذر ابرغانی سوگند
منبع باغ نظر - 1393 - دوره : 11 - شماره : 30 - صفحه:3 -14
چکیده    عدم توجه به فرسودگی شهری منجر به توسعه برون‌زا و تهی‌شدن شهر می‌شود. شهر تهی، محل اسکان مهاجرین تازه‌وارد، فقر، محرومیت و آسیب‌های اجتماعی می‌شود. بررسی تجارب کشورهای جهان حاکی از آن است که کلان‌شهرها با اتخاذ تدابیر مناسب شرایط درونی کشور خویش و استفاده از فرصت‌ها و نقاط قوت خود فضاهای سرزنده و مناسب ایجاد کرده و از این طریق بر توسعه نابخردانه و ناآگاهانه شهر مسلط شده‌اند. توسعه نااندیشیده شهر تهران در جهت احداث شهرهای اقماری، شهرک‌ها و شهرهای جدید و سکونت‌گاه‌های خودرو منجر به بی‌توجهی به بافت‌های مرکزی شهر شده است‌، از طرفی جریان مهاجرت‌های روستایی و حاشیه شهری با قدرت خرید پایین به سوی محلات مرکزی بر بسط و گسترش فرسودگی افزوده که در این راستا اتخاذ سیاست مناسب توسعه شهری که توامان هم از درون و هم در حاشیه معضلات ناشی از نابسامانی‌های توسعه شهری را بر‌طرف کند لازم به نظر می‌رسد. در این راستا پژوهش حاضر سعی در رسیدن به اهداف خود در قالب شناخت توسعه فضایی (کالبدی، اجتماعی‌ـ فرهنگی) در سطح کلان‌شهر تهران و تاثیر جریان توسعه بر محله هفت‌چنار و شناخت روند شکل‌گیری بافت‌های فرسوده در این محله و شناخت تاثیر جریان مهاجرت‌ها در شکل‌گیری و گسترش فرسودگی در آن محله دارد. فرض بر آن بوده که روند توسعه شهر تهران در ادوار گذشته منجر به ایجاد و گسترش بافت‌های فرسوده در سطح شهر است و از طرفی جریان‌های توسعه کلان‌شهر تهران بر محله‌هایی که در حاشیه مانده‌اند (مانند محله هفت‌چنار) تاثیراتی منجر به فرسودگی داشته است. فرض دیگر اینکه جریان‌های مهاجرت گروه‌های کم‌درآمد و روستایی و حاشیه‌نشین به محله هفت‌چنار منجر به گسترش و دوام فرسودگی در این محله شده است.‌ روش تجزیه و تحلیل در این پژوهش‌، کیفی با استفاده از روش ماتریس سوات swot، تعیین نقاط قوت و ضعف و فرصت و تهدید در خصوص توسعه کلان‌شهر و تاثیر آن بر گسترش بافت‌های فرسوده در سطح شهر تهران و روش تجزیه و تحلیل جریان‌ها و استفاده از داده‌های آماری (در مواقع لزوم) است. نتایج حاصل از این پژوهش گویای این نکته است که انقلاب اسلامی عامل مهمی در ایجاد و تغییر و تحولات در محله هفت‌چنار بوده است. طی سال‌های اولیه انقلاب‌، توسعه مناطق حاشیه‌ای و گسترش ساخت و سازهای غیر‌رسمی پیرامون شهر تهران به اوج رسید‌. گسترش تهران از برون منجر به بی‌توجهی به محلات مرکزی از جمله هفت‌چنار شد و این موضوع محله را به سمت فرسودگی سوق داد. این موضوع منجر به اسکان سیل مهاجران تازه‌وارد حاشیه شهری و روستایی در محلات فرسوده مرکزی کلان‌شهر تهران و از آن جمله محله هفت‌چنار شد. تداوم و بسط فرسودگی این محله از دو مشکل اساسی منتج می‌شود : از طرفی مشکلات پایین‌بودن نرخ درآمد خانوارها که موجب پایین‌آمدن توان پرداخت هزینه‌های خدمات شهری‌، عدم مشارکت ساکنین در بهسازی محیط زندگی و افزایش مشکلات اقتصادی خانوارها شده است و از طرف دیگر وجود بافت مسکونی فشرده و فرسوده است به گونه‌ای که این محله یکی از آسیب‌پذیر‌ترین محلات منطقه 10 در برابر زلزله است. پایین‌بودن توان اقتصادی ساکنان محله مانع از نوسازی واحدهای مسکونی و یا مقاوم‌سازی واحدهای مسکونی می‌شود.
کلیدواژه Flow ,Haft-Chenar Neighborhood ,Deteriorated textures ,Development ,Metropolis ,جریان ,محله هفت‌چنار ,بافت فرسوده‌ ,توسعه ,کلان‌شهر
آدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران, ایران, دانشگاه هنر اصفهان, ایران, دانشگاه هنر اصفهان, ایران
پست الکترونیکی s_raha 32@ yahoo.com
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved