>
Fa   |   Ar   |   En
   تحلیل اسطوره‌شناختی مفاهیم موثر بر شکل و فرم ریتون‌های هخامنشی  
   
نویسنده مصباح بیتا ,دادور ابوالقاسم
منبع باغ نظر - 1398 - دوره : 16 - شماره : 72 - صفحه:21 -32
چکیده    ریتون‌ها ظروفی آشامیدنی هستند، به شکل نیم‌تنه فوقانی بدن یا به شکل سر و شاخ یک حیوان‌. بر اساس نظر باستان‌شناسانی چون «گیرشمن»، «پرادا»، «هرتسفلد» و «پیر آمیه»، ریتون‌ها در ایران بیش از سایر تمدن‌های باستانی مورد استفاده بودند. هدف از استفاده از آنها انتقال نیروهای اساطیری حیوانات به‌کار‌رفته در ساخت آنها از طریق مایع نوشیدنی به بدن افراد بود. در دوره هخامنشی ریتون‌ها با استفاده از فلزات گرانبها مانند طلا و نقره ساخته شده و اغلب نمونه‌ها از تخت‌‌جمشید و یا گنجینه‌های ارزشمند هخامنشی کشف شده‌اند. روش پژوهش مقاله اسنادی است و با شیوه تحلیل محتوا 135 نمونه ریتون‌ هخامنشی را بررسی می‌کند. هدف، شناخت شکل و فرم ریتون‌های هخامنشی و تحلیل ارتباط آنها با مفاهیم اسطوره‌ای است. با توجه به رواج استفاده آیینی از ریتون‌ها، مسئله پژوهش تحلیل ساختار این اشیاء و معرفی برخی از ایزدان اصلی و موردتوجه دوره هخامنشی با تکیه بر باورهای اساطیری و مذهبی موثر در ساخت ریتون‌هاست. بر اساس نتایج تحقیق، در دوره هخامنشی استفاده از‌ ریتون‌های‌ استوانه‌ای و مخروطی بیش از سایر انواع، متداول بوده است.‌‌ حیوانات‌ اساطیری متداول در ساخت ریتون‌ها عباتند از ‌شیر (بال‌دار یا بدون بال)، ‌‌گاو،‌ ‌‌‌بزکوهی و قوچ (حیوانات ملازم و مرتبط با تیشتر و بهرام) که ساخت ریتون با شکل این حیوانات به امید به‌دست‌آوردن حمایت ایزد و نیروی محافظت‌کننده وی صورت گرفته است. رواج اعتقاد به ایزدان «آناهیتا»،‌ «مهر(میترا) »،‌ «تیشتر» و «‌بهرام» بر استفاده از این حیوانات تاثیر فراوان گذاشته است و در میان ایزدان فوق بهرام و میترا، به عنوان پیروزمندترین پیروزها، بیش از سایر ایزدان مورد توجه بوده‌اند و سمبل آنها (شیر، بزکوهی بال‌دار یا بدون بال و قوچ) بر ساخت ریتون‌ها سایه افکنده‌اند. در نهایت با توجه به نتایج این پژوهش چهار ایزد بهرام، آناهیتا، مهر (میترا) و تیشتر با ویژگی‌های باروری و حاصلخیزی، سرزنده‌سازی، پیروزمندی و محافظت، مورد توجه‌ترین ایزدان دوران هخامنشی به شمار می‌روند.
کلیدواژه ریتون، ‌ هخامنشی، بهرام، ‌آناهیتا، ‌مهر(میترا)، تیشتر
آدرس دانشگاه سمنان, گروه پژوهش هنر, ایران, دانشگاه الزهرا, گروه‌ پژوهش هنر, ایران
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved