>
Fa   |   Ar   |   En
   مطالعه کیفی دلالت‌های معنایی معماری هورامان‌تخت از منظر نشانه‌شناسی  
   
نویسنده حمه جانی یوسف ,بایزیدی قادر ,سحابی جلیل
منبع باغ نظر - 1396 - دوره : 14 - شماره : 57 - صفحه:45 -62
چکیده    معنا نیاز بنیادی انسان است و معماری به عنوان یک فرآیند دلالتی، در تلاش است تا با تاکید بر ویژگی‌های ذهنیِ انسان علاوه بر کالبد و فرم ظاهری محیط، به تحقّق این بُعد از نیازهای بنیادی انسان یاری رساند؛ و در این میان، نشانه‌شناسی رهیافتی است که نگاهش به فراگَرد معناست و به دنبال دلالت‌های ضمنی و کشف لایه‌های معنایی پدیده‌هاست. هورامان مجموعه‌ای غنی از سکونت‌گاه‌های انسانی است که سهم مهمی از ارزش‌های فرهنگی کشور، از جمله در زمینه معماری را به خود اختصاص می‌دهد. عدم توجه به ابعاد معنایی در توسعه کالبدی سکونت‌گاه‌ها می‌تواند پیامدهای منفی بسیاری بر جاذبه‌های معماری این مناطق در جهت جذب گردشگر و نهایتاً اجتماع‌پذیری و حتی سکونت در آنها داشته باشد. از این رو پاسخ به این پرسش که معانی خاص و دلالت‌های معنایی شکل‌گیری معماری هورامان‌تخت کردستان ایران با توجه به نشانه‌های متنی و از منظر نشانه‌شناسی چیست؟، ضروری به نظر می‌رسد. هدفِ عمده این بررسی، کشف و تدوین معانی معماری هورامان و نظام معنایی حاصل از نشانه/بازنمون‌های آن، جهت استفاده در برنامه‌های آتی بهسازی و نوسازی است. نظام تفسیر و رویکردِ پژوهش حاضر نشانه‌شناسی، و نظام تحلیل آن روش‌شناسی کیفی است و از روش نظریه زمینه‌ای برای تجزیه و تحلیل اطلاعات و ارایه نظریه نهایی استفاده شده است. در این راستا، معماری هورامان به مثابه یک متن، در ذیل پنج نظامِ استقرار، ساخت، فضا و عملکرد، حرکت و دسترسی، و منظر به صورت جزء به جزء مورد بررسی قرار گرفت؛ در این مرحله محقق با حضور در منطقه مورد پژوهش و انجام مصاحبه‌های باز و عمیق نسبت به گردآوری اطلاعات اقدام ‌کرده و عناصر و اجزای بازنمونی این نظام‌ها، تحت 43 مفهوم اولیه شناسایی و کدگذاری باز گردید؛ در مرحله بعد هر کدام از نشانه/بازنمون‌ها، در ذیلِ هر یک از رمزگان‌های سه‌گانه اجتماعی، علمی و زیبایی‌شناسی، در چند سطح معنایی و با استفاده از کدگذاری‌های محوری و گزینشی، مورد تفسیر و تعیین موضوع قرار گرفت. نهایتاً 11 مقوله عمده نظیر: انسجام فضایی، خوانایی، حضورپذیری فضا که نشانگر اجتماع‌پذیریِ این معماری است شناسایی و تدوین ‌شد. سپس در مرحله پایانی، با یکپارچه‌کردن، مقایسه، و تعمق پیرامون مقولات به دست آمده در مراحل قبلی، یک مقوله هسته تحت عنوانِ معماری هورامان پدیده‌ای اجتماع‌پذیر در جهت ارتقای کیفیت حیات جمعی به عنوان معنای نمادین معماری هورامان تخت کردستان ایران انتخاب ‌شد.
کلیدواژه معنا، معماری، نشانه‌شناسی، نظریه زمینه‌ای، هورامان تخت
آدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج, دانشکده فنی و مهندسی, ایران, دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج, دانشکده معماری و هنر, ایران, دانشگاه آزاد اسلامی واحد سنندج, دانشکده علوم انسانی, ایران
پست الکترونیکی jalil.sahabi@gmail.com
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved