>
Fa   |   Ar   |   En
   تحلیل انتقادی دیدگاه ها درباره چیستی مفهوم «مجاز» و اقسام آن  
   
نویسنده فقهی زاده عبدالهادی ,توکلی محمدی نرجس
منبع ادب عربي - 1391 - دوره : 4 - شماره : 3 - صفحه:187 -222
چکیده    بررسی مفهوم مجاز، به دلیل وقوع آن در متون دینی، از دیرباز توجه علمای اسلامی را برانگیخته و از این رو در کتب ادب و اصول، به آن پرداخته اند. گرچه به ظاهر، در چیستی مفهوم مجاز اختلافی میان علمای اسلامی نیست، اما با دقت در آثار ادبی و فقهی، وجود اختلاف در حدود و مبانی «مفهوم» و «اقسام» آن آشکار می گردد. بنا براین، نظر به وقوع مجاز در متون دینی و اختلاف نظرهای برخاسته از آن، تنقیح چیستی مجاز و تبیین اقسام آن ضروری می نماید. در میان علمای ادب و اصول، سه دیدگاه در این حوزه وجود دارد؛ دیدگاه نخست، از دیرباز دیدگاه مشهور و مورد تایید جمهور علمای ادب و اصول بوده است. دیدگاه دوم، رای سکاکی است که ضمن پذیرش کلیات دیدگاه اول، استعاره را نوعی مجاز عقلی و نه لغوی بیان می کند؛ دیدگاه سوم که از سوی گروهی از فقهای متاخر شیعه از جمله آیه الله اصفهانی و امام خمینی(ره) بیان شده است، به نقد و بررسی دو دیدگاه پیشین پرداخته، مجاز را صرفاً عقلی و آن را به اقسام مفرد، مرکب، کنایی و اسنادی منقسم می داند. این دیدگاه به دلیل تکیه بر «عقلگرایی» و «معناگرایی»، و رفع اشکالات و تناقضات دو دیدگاه نخست، در این مقاله «دیدگاه برگزیده» شناخته شده است.
کلیدواژه مجاز ,استعاره ,معناگرایی ,عقلگرایی
آدرس دانشگاه تهران, دانشیار دانشگاه تهران, ایران, دانشگاه تهران, دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران, ایران
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved