>
Fa   |   Ar   |   En
   از مهندسی اجتماعی تدریجی تا مهندسی اجتماعی آرمانی: مقایسه تطبیقی رویکرد روشنفکران نسل اول و دوم پهلوی  
   
نویسنده نجف‌زاده مهدی ,خطیبی قوژدی محمد
منبع مسائل اجتماعي ايران - 1393 - دوره : 5 - شماره : 2 - صفحه:95 -116
چکیده    تغییر جهت روشنفکری در ایران از راست به چپ طی دوره کوتاه‌مدت پهلوی اول رخ داد. برخلاف روشنفکران نسل اول پهلوی که به بازسازی جامعه ایرانی براساس الگویی تدریجی و گام‌به‌گام و برمبنای مدرنیته اعتقاد داشتند و این موضوع آنان را به همراهی با نظام پهلوی برای بازاندیشی درباره اندیشه ایران‌شهری کشاند، روشنفکران نسل دوم به‌طورکلی از مهندسی تدریجی اجتماعی دست شستند و بر تغییر انقلابی وضع موجود پای فشردند. این مقاله براساس نظریه مهندسی اجتماعی و کثرت‌گرایی مفهومی توضیح می‌دهد که این تغییر روش چه تفاوت‌هایی را در فضای روشنفکری ایران طی دوره پنجاه‌ساله پهلوی پدید آورد. به گمان نویسندگان، روشنفکرانِ این دو نسل شباهت‌هایی با هم دارند، چنان‌که هردو نسل روشنفکر به‌شدت تحت تاثیر روندهای روشنفکری اروپایی بوده‌اند، هردو به مخالفت با پایگاه طبقاتی خود برخاسته‌اند و هردو داعیه بازگشت به خویشتن را داشته‌اند. با وجود این، آنان راهی سراسر متفاوت در پیش گرفتند. درحالی‌که نسل اول براساس بازخوانی آثار پارسی قبل از مشروطه به همراهی با دولت پهلوی برای پیشبرد مدرنیته در ایران پرداخت، نسل دوم ازطریق وارونگی اندیشه انقلاب ذهنی مارکسیسم، به مخالفت با نظام حاکم پرداخت و در این مسیر، با مدرنیته ایرانی نیز به جدال برخاست.
کلیدواژه Modernization ,Iranshahri ,Muslim community ,Subjective revolution ,Utopian society ,نوسازی ,ایران شهری ,جامعه نخستین ,انقلاب ذهنی ,جامعه آرمانی
آدرس دانشگاه فردوسی مشهد, استادیار علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد, ایران, دانشگاه فردوسی مشهد, ایران
پست الکترونیکی mo_kh22@stu-mail.um.ac.ir
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved