>
Fa   |   Ar   |   En
   بررسی چگونگی تجدید نظر در قانون «کشف حجاب» در مقطع 13201322 با تکیه بر مقاومت ‏های فردی و نهادی  
   
نویسنده زائری قاسم ,یوسفی‌نژاد فاطمه
منبع زن در توسعه و سياست - 1398 - دوره : 17 - شماره : 2 - صفحه:173 -192
چکیده    سیاست «کشف حجاب» اجباری از دی 1314 به‌منزله سیاست رسمی حکومت پهلوی اول به اجرا درآمد و براساس آن، با اعمال قدرت شهربانی، زنان به بی‏حجابی ملزم شدند. در شهریور 1322، در دوره پهلوی دوم، دولت به حذف قید «اجباری» در این سیاست حکم داد. این مقاله به بررسی مقاومت عاملان اجتماعی، به‌ویژه عاملیت زنانه، در مقابل اجرای این قانون اختصاص دارد و نشان خواهد داد که در سه مقطع اصلی، از 1306‌‌1314، 13141320 و 13201322، سه صورت متفاوت مقاومت در برابر بی‏حجابی شکل گرفته است. آغاز جنگ جهانی دوم در 1318 و حادثه اشغال ایران از سوی متفقین در 1320 مهم‌ترین تحولات ساختاری‌اند که زمینه را برای کنش‌گری عاملان اجتماعی فراهم آورده است. نیاز پهلوی دوم به حمایت یا دست‏کم عدم ‏مخالفت علما و روحانیت با سلطنتش، تغییر مهم دیگری است که به احیای نهادی روحانیت به‌عنوان یک نیروی مهم در موضوع حجاب کمک می‏کند. مقاله نشان خواهد داد که روند یکنواخت و برنامه‏ریزی‏شده‏ای در مواجهه زنان با «کشف حجاب» وجود ندارد و در برآیند تاثیرات نیروهای پراکنده تاریخی و اجتماعی است که زمینه برای «بازگشت به حجاب» در 1322 فراهم می‏شود. زنان مجموعه‏ای از راهبردها نظیر مقاومت مثبت و نوآوری در طراحی لباس، مقاومت منفی و درگیری فیزیکی با ماموران شهربانی، مهاجرت، خانه‏نشینی و پذیرش محرومیت اجتماعی و نیز شکواییه‏نویسی به مراجع قانونی و نظایر آن را در مقابله با سیاست بی‏حجابی در پیش گرفتند. در جریان همین مقاومت و بازگشت، احکام گفتار بعدی حجاب، مثل «حجاب به‌مثابه آزادی» یا مسئولیت دولت به ترویج حجاب، و نظایر آن شکل می‏گیرد. در این مقاله، از شیوه فوکویی تحلیل روندهای تاریخی استفاده شده و از اسناد دست اول و گزارش‏های رسمی شهربانی و وزارت کشور و تاریخ شفاهی در مقاطع زمانی پیش‌گفته بهره برده شده است.
کلیدواژه کشف حجاب، مقاومت، زنان، فوکو، جنگ جهانی دوم، علما
آدرس دانشگاه تهران, دانشکده علوم, گروه جامعه‏ شناسی, ایران, دانشگاه تهران, ایران
پست الکترونیکی fyoosofinezhad@gmail.com
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved