>
Fa   |   Ar   |   En
   نفوذ پذیری خاک و عوامل موثر بر آن در کاربری های مختلف در حوزه آبخیز تهم چای، زنجان  
   
نویسنده واعظی علی رضا ,عباسی محمد ,حیدری جلال
منبع آب و خاك - 1395 - دوره : 30 - شماره : 6 - صفحه:2019 -2031
چکیده    نوع بهره برداری از زمین می تواند خصوصیات کیفی خاک را به ویژه از نظر هیدرولیکی دست خوش تغییر نماید. با توجه به تنوع کاربری زمین در نواحی نیمه خشک کشور، این پژوهش به منظور بررسی خصوصیات هیدرولیکی کاربری های مختلف در حوزه آبخیز تهم چای واقع در منطقه نیمهخشک شمال غرب زنجان انجام گرفت. با توجه به سطح تحت پوشش کاربری ها، مجموعاً 20 نقطه شامل 10 نقطه در کاربری مرتع، هفت نقطه در کاربری کشت دیم و سه نقطه در کاربری کشت آبی انتخاب شد. نفوذپذیری خاک با استفاده از استوانه مضاعف در سه تکرار در هر نقطه تعیین شد. همچنین در نمونه های خاک هر کاربری، توزیع اندازه ذرات، رطوبت اشباع، جرم مخصوص ظاهری، کربن آلی، کربنات کلسیم معادل و میانگین وزنی قطر خاکدانه‌ها اندازه گرفته شدند. الگوی نفوذپذیری خاک در کاربری های مختلف بسیار متفاوت بود و تفاوتی معنی دار بین کاربری های زمین از نظر میزان نفوذپذیری خاک وجود داشت (01/0>p). مراتع کم ترین میزان نفوذپذیری خاک (73/1 سانتی متر بر ساعت) را نشان دادند به طوری که میانگین نفوذ در آن ها نسبت به کاربری های کشت آبی و دیم به ترتیب 86 و 66 درصد کم تر بود. چرای بی رویه عامل اصلی تراکم خاک و کاهش نفوذپذیری در مراتع بود. همبستگی مثبت بین نفوذپذیری و میانگین وزنی قطر خاکدانه در سطح حوضه وجود داشت (05/0>p و 53/0=r) در حالیکه جرم مخصوص ظاهری همبستگی منفی با نفوذپذیری خاک نشان داد (01/0>p و 74/0=r). با توجه به این که کاربری های مرتع عمدتاً در شیب های بالا قرار گرفته اند، توان ذاتی بالایی از نظر تولید رواناب و فرسایش خاک در سطح حوضه دارند. از این رو نگهداری پوشش گیاهی این مراتع از طریق جلوگیری از چرای بی رویه و افزایش بقایای گیاهی می تواند در کاهش تراکم خاک و در نتیجه بهبود خصوصیات هیدرولیکی خاک موثر باشد.
کلیدواژه پوشش گیاهی، خصوصیات هیدرولیکی خاک، کشت آبی، کشت دیم، مرتع
آدرس دانشگاه زنجان, دانشکده کشاورزی, گروه علوم خاک, ایران, دانشگاه زنجان, دانشکده کشاورزی, گروه علوم خاک, ایران, دانشگاه زنجان, دانشکده کشاورزی, گروه علوم خاک, ایران
پست الکترونیکی heidary.jalal@gmail.com
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved