>
Fa   |   Ar   |   En
   منشایابی فلزات سنگین در خاک با استفاده از تکنیک‌های آماری چندمتغیره  
   
نویسنده دلاور محمد امیر ,صفری یاسر
منبع آب و خاك - 1394 - دوره : 29 - شماره : 3 - صفحه:627 -637
چکیده    در این پژوهش برای تعیین منابع احتمالی کنترل‌کنندة توزیع فلزات سنگین در خاک‌های اطراف شهرک صنعتی روی زنجان از تکنیک‌های آماری چندمتغیره استفاده شده است. برای انجام این مطالعه، از خاک‌های سطحی (صفر تا 10 سانتی‌متری) 184 نقطه‌ی نمونه‌برداری در قالب الگوی شبکه‌ای منظم به فاصله‌ی 500 متر نمونه‌برداری و غلظت کل فلزات سرب، روی، کادمیوم، نیکل و مس در آن‌ها اندازه‌گیری شد. برای تشخیص منابع احتمالی ورود آلاینده‌های فلزی به خاک، از تکنیک‌های ماتریس هم‌بستگی، تجزیه به مولفه‌های اصلی و تجزیه به عامل‌ها استفاده شد. نتایج بیان‌گر آن بود که خاک‌های منطقه به سرب، روی و کادمیوم آلوده هستند و میانگین غلظت آن‌ها در خاک‌ها به‌ترتیب 8/152، 2/294 و 6/5 میلی‌گرم بر کیلوگرم است. ولی عناصر نیکل و مس در این خاک‌ها خطر آلودگی چندانی ندارند. بررسی ماتریس هم‌بستگی نشان از بالا بودن ضرایب هم‌بستگی میان جفت عناصر روی-کادمیوم و نیکل-مس داشت که دلیلی بر کنترل شدن توزیع این عناصر توسط عوامل مشترک است. استفاده از راهکار تجزیه به مولفه‌های اصلی منتج به استخراج تنها دو مولفه‌ی اثرگذار بر توزیع داده‌ها شد که در مجموع، حدود 84 درصد از واریانس کل داده‌ها را توجیه می‌کنند. به‌نظر می‌رسد فعالیت‌های مختلف صنعتی انجام گرفته در شهرک صنعتی روی، عامل اصلی کنترل کنندة توزیع عناصر سرب، روی و کادمیوم در خاک‌های اراضی مطالعاتی است؛ در حالی‌که عناصر نیکل و مس تحت تاثیر عامل مواد مادری می‌باشند. انطباق یافته‌های این پژوهش با نتایج پژوهش‌های پیشین در منطقة مطالعاتی، بیان‌گر کارایی آمار چندمتغیره برای شناسایی منشاهای احتمالی فلزات سنگین در خاک است.
کلیدواژه آلودگی خاک ,تجزیه به عامل‌ها ,زنجان ,عناصر سنگین ,ماتریس هم‌بستگی
آدرس دانشگاه زنجان, استادیار گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان, ایران, دانشگاه زنجان, دانشجوی دکتری گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان, ایران
پست الکترونیکی yaser.safari94@yahoo.com
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved