>
Fa   |   Ar   |   En
   بررسی تغییرات مکانی – زمانی پتانسیل جدایش ذرات خاک در فرسایش شیاری مطالعه موردی؛ زمین‌های دیم‌زار منطقه دشمن‌زیاری استان فارس  
   
نویسنده کریمی حسین ,لکزیان امیر ,حق‌نیا غلامحسین ,امامی حجت ,صوفی مجید
منبع آب و خاك - 1394 - دوره : 29 - شماره : 5 - صفحه:1333 -1344
چکیده    فرسایش خاک به عنوان یکی از عوامل اصلی تخریب زمین معرفی شده و آگاهی و شناخت از فرایندهای پیچیده وقوع و توسعه آن مورد توجه بسیاری از پژوهشگران قرار گرفته است. این پژوهش به‌منظور بررسی اثرات عوامل هیدرولیکی از قبیل تنش برشی و قدرت جریان بر تغییرات مکانی- زمانی جدایش ذرات خاک صورت پذیرفته است. محدوده مورد بررسی در زمین‌های با شیب میانگین شیب (56/22 درصد) زیر کشت دیم گندم در 60 کیلومتری غرب شیراز واقع شده است. به‌منظور ایجاد شیارهای 10 متری با عرض و عمق 30/0 متر، شخم رایج از بالا به پایین شیب انجام و ریخت شناسی شیار در فاصله‌های یک متری با اندازه‌گیری شیب و مقطع عرضی اندازه‌گیری شد.‌ بر روی شیارها دبی‌های 10، 15 و 20 لیتر بر دقیقه به مدت 10 دقیقه اعمال گردید. غلظت‌های رسوب در سه فاصله مساوی زمانی و مکانی اندازه‌گیری و از این مقادیر به‌منظور محاسبه نرخ جدایش ذرات در زمان‌ها و مقاطع مختلف استفاده گردید. نتایج نشان داد که تغییرات تنش برشی و قدرت جریان در طول شیار بر نرخ جدایش ذرات اثر می‌گذارد. بررسی میانگین نرخ جدایش ذرات خاک نشان داد که اختلاف معنی‌داری (05/0 >p) بین مقطع اولیه شیار با بازه‌های طولی دنباله رو آن وجود دارد. همچنین نرخ جدایش ذرات خاک به‌طور عمده در بازه زمانی پایانی آزمایش صورت پذیرفته است. این مطالعه نشان داد که اختلاف معنی‌داری بین میانگین جدایش ذرات خاک در دبی‌های متفاوت اعمال شده وجود ندارد.
کلیدواژه فرسایش شیاری ,هیدرولیک جریان ,تنش برشی ,قدرت جریان
آدرس دانشگاه فردوسی مشهد, دانشجوی دوره دکتری گروه علوم خاک, ایران, دانشگاه فردوسی مشهد, استاد گروه علوم خاک, ایران, دانشگاه فردوسی مشهد, دانشیار گروه علوم خاک, ایران, دانشگاه فردوسی مشهد, دانشیار گروه علوم خاک, ایران, مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس, دانشیار بخش حفاظت خاک و آبخیزداری, ایران
پست الکترونیکی soufi@farsagres.ir
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved