>
Fa   |   Ar   |   En
   تاثیر پدیده اِنسو بر نوسانات تبخیر و تعرق مرجع در چند اقلیم‌‌ نمونه سرد کشور  
   
نویسنده سبزی پرور علی اکبر ,تنیان سارا
منبع آب و خاك - 1392 - دوره : 27 - شماره : 1 - صفحه:131 -144
چکیده    در این تحقیق به بررسی تاثیر پدیده اِنسو بر تغییرات تبخیر و تعرق مرجع ((ET0 در مقیاس‌‌های ماهیانه، فصلی و سالانه با استفاده از شاخص نوسانات جنوبی (SOI) پرداخته می‌شود. بدین منظور 13 شهر واقع در اقلیم ‌های سرد کشور با طول دوره آماری 50 سال (2006-1957) جهت این مطالعه انتخاب شد. در ابتدا، مقادیر متوسط ماهیانه، فصلی، و سالیانه تبخیر و تعرق مرجع با استفاده از روش استاندارد توصیه شده سازمان فایو برای ایستگاه‌های تحت مطالعه محاسبه شد. سپس مقادیر SOI در فاز‌های النینو، لانینا و نرمال از یکدیگر تفکیک و میانگین اختلاف مقادیر ET0 در هر یک از فاز ها با آزمون من- ویتنی محاسبه شد. در سطوح اطمینان قابل قبول همبستگی معنی داری بین زوج ‌های آماری ET0 و SOI مشاهده شد. نتایج حاصل از همبستگی‌ها در مقیاس ماهیانه، در %72 موارد همبستگی مستقیم معنی دار بین تبخیر و تعرق مرجع با شاخص نوسانات جنوبی، و همبستگی معکوس در %28 موارد را تایید نمود. به طور کلی، در مواردی که ضرایب همبستگی مثبت (مستقیم) بود، در مقیاس ماهیانه، مقدار ET0 به طور متوسط در فاز النینو %8/10 کمتر از فاز نرمال و %8/14 کمتر از فاز لانینا بود. بر عکس، مقدارET0 در فاز لانینا نیز به طور متوسط %1/13 بیشتر از ET0 در فاز نرمال بدست آمد. متوسط تاخیر زمانی برای اوج تاثیرگذاری بر تبخیر و تعرق مرجع در مناطق مورد مطالعه برای ضرایب همبستگی مثبت، 2/3 ماه به دست آمد. طبق نتایج به دست آمده، بیشترین تاثیرپذیری تبخیر و تعرق مرجع از پدیده اِنسو به ترتیب در ماه‌های نوامبر، اکتبر و دسامبر به وقوع پیوست. همچنین ارزیابی‌‌های مقیاس فصلی نشان داد که تاثیر پذیری تبخیر و تعرق مرجع از پدیده انسو در فصل پاییز %68 از تاثیرپذیری کل فصول را در شهر‌های مورد مطالعه شامل می‌شود. در مقایسه با نتایج بدست آمده از اقلیم های گرم، شهرهای اقلیمی سرد این مطالعه حساسیت بیشتری به سیگنال های انسو نشان دادند. نتایج تحقیق حاضر می تواند در مدیریت بهتر منابع آبی به ویژه در بخش کشاورزی قبل از وقوع فازهای مختلف انسو مفید باشد.
کلیدواژه پدیده انسو ,شاخص نوسان جنوبی ,تبخیر و تعرق مرجع ,تغییرپذیری ,اقلیم های سرد
آدرس دانشگاه بوعلی سینا, استاد, ایران, دانشگاه بوعلی سینا, دانشجوی سابق کارشناسی ارشد , ایران
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved