>
Fa   |   Ar   |   En
   بررسی ارتباط فرآیندهای فرسایش‌‌بارانی با درصد شیب و محتوای رطوبتی پیشین در خاک‌‌های منطقه نیمه‌‌خشک  
   
نویسنده بلیانی علی ,واعظی علی رضا
منبع آب و خاك - 1397 - دوره : 32 - شماره : 5 - صفحه:943 -959
چکیده    فرسایش بارانی نقشی مهم در تخریب خاک سطحی به ویژه در مناطق خشک و نیمه‌‌خشک ایفاء می‌‌کند. فرسایش ناشی از قطرات باران عامل عمده تخریب خاک مانند تراکم و مقاومت خاک و هدررفت خاک سطحی است. این پژوهش به‌منظور ارزیابی اثرات فرسایش بارانی بر هدررفت پاشمانی خاک، تراکم خاک و مقاومت سطح خاک تحت تاثیر درجه شیب و محتوای رطوبت پیشین در خاک‌‌های مختلف انجام شد. در این راستا شش نوع بافت خاک (رس، سیلت، لوم رسی، لوم سیلتی، لوم شنی و شن) در معرض بارانی با شدت 40 میلی‌‌متر بر ساعت به مدت 15 دقیقه در چهار درجه شیب (صفر، 10، 20 و 30 درصد) و چهار سطح محتوای رطوبت پیشین (هواخشک، یک‌‌چهارم اشباع، نیمه‌‌اشباع و اشباع) قرار گرفت. مجموعاً تعداد 288 جعبه خاک به ابعاد 35 سانتی‌‌متر × 25 سانتی‌متر با آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تفاوت معنی‌‌داری (p<0.01) بین خاک‌‌ها از نظر مقدار فرسایش پاشمان، تراکم خاک و مقاومت سطح وجود داشت. در میان شش بافت خاک‌‌ مورد پژوهش، خاک با بافت سیلت بالاترین میانگین فرسایش پاشمان (1574.93 گرم بر متر مربع بر ساعت)، تراکم خاک (17.43 درصد) و نسبت مقاومت خاک (10.53 بدون بعد) را داشت و خاک با بافت شن کم‌‌ترین میانگین فرسایش پاشمان (437.37 گرم بر متر مربع بر ساعت)، تراکم خاک (0.25 درصد) و نسبت مقاومت خاک (2.66 بدون بعد) را نشان داد. همچنین همبستگی معنی‌‌داری بین فرسایش پاشمان، تراکم خاک و نسبت مقاومت خاک با برخی ویژگی‌‌های خاک شامل درصد شن، درصد سیلت، میانگین هندسی قطر ذرات، چگالی ظاهری، هدایت هیدرولیکی اشباع و کربنات کلسیم معادل مشاهده شد. نتایج این پژوهش می‌‌تواند در مدیریت منابع آب و خاک به ویژه در اراضی شیب‌‌دار با خاک‌‌های حساس به فرسایش ناشی از قطرات باران استفاده شود.
کلیدواژه تراکم خاک، درجه شیب، رطوبت خاک، فرسایش پاشمان، نسبت مقاومت سطح خاک
آدرس دانشگاه زنجان, دانشکده کشاورزی, گروه علوم خاک, ایران, دانشگاه زنجان, دانشکده کشاورزی, گروه علوم خاک, ایران
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved